domingo, 3 de septiembre de 2017

Samarkanda mon amour


"Eta orain eraman itzazu begiak Samarkanda aldera! Ez al da bera lurraren erregina? Haren menpeko dira beste hiriak eta haiek guztiak baino harroagoa da"  Edgar AllanPoe

(Amin Maalouf-en Samarcanda liburutik)













Pasa den urrian Gasteizko lagun bati bidalitako emailaren zatia:

"...orain bai, Pamir mendiak poltsikoratuta eta atzean, hemendik aurrera Uzbekistaneko hiriak eta desertuak omen ditut zain... Dushanben nago, Tajikistaneko hiriburu argi, lasai eta hostotsuan. Ugari ditu parkeak, txukunak, zainduak, iturriak eta urmaelak ez dira haietan falta, kale zabalak ondo gerizpetzen dituzte zuhaitz lerroek , zerua beti urdin... ez da antzematen, hemendik ikusita, URSS zaharreko errepublikarik  pobreenean nagoela. Pamirrak eta pamir errepide ospetsuak... aho zabalik utzi ninduten behin baino gehiagotan. Ederragatik eta baita ospearen neurriagatik ere, ez bainuen espero hainbestekoa izatea inguru urrun horiek gure artean daukaten itzala eta tiradizoa: egunero topatzen nintzen aurrez aurre (gehienak ekialde-mendebalde norabidean doaz, Dushanbetik Osh-era) txirrindulari tropelekin. Ia guztiak europarrak: frantziarrak eta alemanak nagusi alde handiarekin; penintsularren artean euskaldunak txapeldun indiskutible; errusiarrak ere hainbestean; eta normalean "txirrindularitzako munduan" ausente diren nazio batzuetako ordezkariak ere tantoka, esaterako turkiar bat eta lau iraniar. Eta ez biziketazaleak bakarrik, motozaleak eta 4x4ak ere hantxe, erruz. Bazter haiek apartatuak dira, bai, sentipen hori emango dizute behin baino gehiagotan, aurkitu ditut aspaldiko biderik kaskarrenak (Mongoliakoekin lehian), biztanleak, oro har, gutxi dira (Wakhan korridorean izan ezik, han bizi dira, mendi mortuen arteko oasi-herrixketan, Tajikistaneko ismaelitak), alturak handi, Afganistan beldurgarria bertatik bertara izango duzu ehunka kilometroan, hango ume artzainek kasu egingo dizute oihuka ibaiaren bestaldetik ... baina, esaten nuen, apartatuak izanagatik ez dira, inondik inora, ezezagunak. Turismo masiboaren garaian omen gaude eta iritsi da, iritsi zitekeen modu "abentureroan", hona ere.

Uzbekistanera sartuko naiz laster. Urteak dira Samarkanda nire zain dagoela, baina ondo daki honezkero nire berandutzea ez dela maitasun falta. Gero ostera Kazakastanera, Kaspiar itsasoaren ertzean dagoen Aktau hirirantz; eta handik ontziz Azerbaiyanera. Negua pasatzeko toki bat bilatu behar dut eta bi dira buruan darabilzkidan aukerak: Georgia eta Ukrania.

Hasi naiz irakurtzen Sergio Ramirezen "Adiós muchachos" liburua. Emozionatu egiten naiz Nikaraguako kontu zahar horiekin.

Eta uda --beste uda bat-- badoa apurka-apurka azkenerantz.

Izan ongi. Besarkada bat.

jueves, 18 de mayo de 2017

Ulan Bator, Mongolia

Ulan Bator, nomaden hiriburua. Maiatzaren 4an iritsi nintzen hiri honetara eta hemen nago oraindik, Txinako edo Errusiako bisa lortzeko tramiteen sarean erdi harrapatuta (bi herri horiek ditu mugakide Mongoliak, eta batetik ala bestetik pasa beharra daukat aurrera jotzeko). Txinako bisa ukatuta, badirudi azkenean errusiarrek lau eguneko trantsito-bisa emango didatela. Data zehatz batean sartu behar dut Errusiara: ekainaren 14an. Kazakhstan da hurrengo helburua.





Gobi desertuan, Ulan Batorrera heldu baino lehen: hondar-ekaitz ikusgarria.










Txinan barrena iritsi naiz Mongoliara, Yunnan, Sichuan, Gansu, Ningxia eta Inner Mongolia probintziak zeharkatuta. Irudian Shangri-La (Yunnan) eta Litang (Sichuan) bitarteko zatia, 400en bat kilometroko ibilbide menditsua eta eder-ederra (mendaterik altuena 4700 m.), den-dena Tibet historikoaren barruan. Izan ere, kulturaz, jendez eta arkitekturaz zeharo tibetarra da inguru hura. 




Litang-eko monasterioa.

Txinan egin dudan ia bi hilabeteko ibilaldian harrera on-ona egin didate, behin eta berriro, bertakoek (izan txinatarrak --Han etniakoak--, izan tibetarrak edo mongolak). Irudian familia tibetar baten etxea. Kanpatzeko toki bila nenbilela, bertan pasa nuen gaua.









Txinako mongolak. Haiekin pasa nuen beste gau bat. Aitona hil berriari beila egiten ari ziren, baina hura ez zen izan oztopo niri ongi etorri beroa emateko. Gorpua kalean zegoen eta handik ez oso urruti jarri nuen kanpindenda.



Hezuo hirian kanpatzeko toki bila ibili, eta kanpatu beharrik ez: hainbat izarreko hotel batean amaitu nuen eguna, unibertsitateko irakasle batek gonbidatuta. Txinako hiri askotan --ez turistikoetan, maizago-- kanpotarrok ezin dugu ostaturik hartu hotel merkeetan edo maila ertainekoetan. Izar askotxo behar ditu eduki tokiak. Agintarien aginduak dira. 







Ez pentsa, baina, dena esne mamitan bizitzea izan denik! Sichuan probintzian nengoen hor, irudian, pasa den martxoaren amaieran. Elurrak isolatzaile termikoaren lana egin zuen eta nik goxo-goxo egin nuen lo, ohi baino epelago, kanpoan ze giro zegoen ondo sumatu gabe, ekaitza gauez etorri baitzen. Goizean sorpresa hartu nuen. Argitu eta gutxira gizon tibetar bat etorri zen oinez kanpalekuraino. Harri eta zur begiratzen zidan .






Negu giroa, baina aurrera.

Ez dauka itxura onik, ez. Ulan Batorrera iritsi baino lehentxoago arrakala bat ikusi nuen bizikletaren koadroan (16 urte eta 190.000en bat kilometroren ondoren). Hura soldatu nahian arrakala zena zulo bilakatu zen. Bizikleta-fabrika batera eraman behar izan genuen, azkenik, nire burdina zaharra (Ulan Batorreko bizikleta-fabrika bakarrera), eta han, bai, lan itxurosoa egin zuten. Uste dut Gasteizeraino iristeko moduan dagoela orain. 






Eta amaitzeko jolas tixki bat: iragarki horretan lau alfabeto (edo idazkera) eta hiru hizkuntza daude: zein dira alfabetoak eta hizkuntzak, eta zein hizkuntza dago bi alfabeto ezberdinetan idatzia? (pista bat: Txinako Erenhot/Erlian hirian dago irudiko denda hori).



miércoles, 15 de febrero de 2017

Munduan Barrena Bizikletaz

Blog honetan dauden idazki asko, eta berria den banakaren bat edo beste, bildu ditut, agindu bezala, paperezko liburu autoeditatu batean. Pasa den urtarrilean atera zen argitara eta 300 orrialde pasatxo ditu, zuribeltzeko eta koloretako argazkiak, mapak, eta hizkuntza bat baino gehiago barruan (euskara da, hala ere, nagusia).

Ezagunak bazenituen lehendik blog honetako testuak, aldatuxeak aurkituko dituzu orain, zenbaitetan, paperean bistaratzen dituzunean. Aukeraketa-lanaren ondotik, testuen txukuntzeari eta orrazteari --edo osatzeari-- ekin baitiot horren beharra sumatu dudanetan. Bi urte inguruko ahalegina izan da, eta denbora horretan bizikleta --liburuko protagonista nagusietako bat-- ez da geldirik egon. Mexikoko Guadalajara hirian, 2014an, eman zituen lehen urratsak egitasmo honek, eta 2015aren amaierarako burutua zegoen lanaren parterik handiena (Japonian nenbilen orduan). Bangkok-en pasaporte berri baten zain nengoela jakin nuen, orain dela aste gutxi, inprentatik atera zela, eta horren berri ematen ari naizen honetan Laos iparraldeko mendiak --kareharrizko mendi ikusgarriak-- eta oihana ditut inguruan. Batetik bestera, --gurpilen azpian lurra egon den guztietan, behinik behin-- bizikletaz.

Esan bezala liburu autoeditatua da, baina izan dira bide horretan gorabehera batzuk. Autoedizioa izan zen nire lehen aukera eta asmoa hasiera batean, Mexikon nengoela, baina gero gogoa aldatu zitzaidan, eta erabaki nuen eskuizkribua euskal argitaletxeei eskaintzea --batetik autoedizioari ikusten nizkion zailtasunengatik; bestetik, baikorraldi gehiegizko batek hartu ninduelako--. Erantzuna ezezkoa izan zen kasu guztietan, eta, ondorioz, abiapuntura itzuli beharrean aurkitu nintzen. Azkenik autoedizioaren bidea nik espero baino samurragoa eta gozagarriagoa izan da, eta irudipena dut hoberako ere izan dela, azken batean. Emaitza ikusita, esango nuke hari batzuk guztiz lotu eta findu gabe gelditu badira ere (nire erruz goitik behera), txukun eta itxuroso aritu garela oro har. Eskerrak, lehenengo eta behin, Denon Artean taldeko maketatzaileei: haiek eta haien pazientziarik gabe hau guztia ezinezko ametsa izango zen.

Oraingoz liburua salgai dago, 18 euroko prezioan, honako toki hauetan:

-- Gasteizko Bike Station-en.
-- Gasteizko Zapateneo elkartean (Zapateria kalea 93)
-- Gasteizko Txirrinduz bizikletadendan  (Judizmendi hiribidea, 12)
-- Donostiako Hontza liburudendan.
-- Gasteiz, Iruñea, Bilbo eta Donostiako Elkar liburudendetan (otsailaren 17tik aurrera).
-- Postaz (mundu guztira) internet bidezko Paquebote.com liburudendan.

Eskerrik asko blog inprebisible honen jarraitzaile oraindik zaretenoi.

...................................................................................................................

“Munduan Barrena Bizikletaz” es un libro en el que recojo fragmentos de un viaje, un viaje en bicicleta que comenzó el sigo pasado y aún no ha acabado.  300 páginas, con fotografías en blanco y negro y a color, y textos escritos, en su mayoría –-no todos— en euskera. Por sus páginas caminan gentes, paisajes y rincones del mundo que fueron significativos para mí, y que en su momento quisieron encontrar el camino de lo vivido a lo escrito.  Uniéndolo todo una compañera, la que me ha permitido acercarme con lentitud al mundo y encontrar en él un sentido nuevo para la palabra libertad: la bicicleta.

El libro está a la venta de momento (al precio de 18 €) en los siguientes lugares:

--Bike Station de Vitoria-Gasteiz.
--En la librería del colectivo Zapateneo (Zapatería 93, Vitoria-Gasteiz).
--En la tienda de bicis Txirrinduz (Avenida Judizmendi 12, Vitoria-Gasteiz).
--Librería Hontza de Donosti
--Tiendas Elkar de Vitoria, Bilbao, Pamplona y Donosti.
--Por correo (envíos a todo el mundo) en la librería por Internet Paquebote.com.

............................................................................................................

In this book, written mostly in basque language, I have collected stories, reflections and photographs of these years of travelling.

On sale (18€) in the digital bookshop Paquebote.com (shipments worldwide).





domingo, 20 de marzo de 2016

Singapur



Blog hau bertan behera utzia dago, edo ia. Hala da, zikloak daude gauza gehienetan eta bidaiaren gorabeherak idatziz jartzeko asmo honi ere halako negualdi bat iritsi zitzaion aspalditxoan, eta hortik irten gabe dirau. Hemendik aurrera zer izango den ez dakit baina esango nuke hibernazioak luze joko duela oraindik ere. Dena den, hona hemen, labur, orain arteko ibilerak eta aurrerantzeko planak.

2014ko abenduan Asiara etorri nintzen Mexikotik, eta geroztik nago kontinente honetan. Filipinak - Hego Korea - Japonia - Filipinak, horiexek izan dira orian arte bisitatutako herrialdeak, eta horixe ordena. Japonian ia sei hilabete egin nituen eta denbora horretan behetik gora eta goitik behera ibili nituen hango bazterrak (Kyushu, Shikoku, Honshu eta Hokkaido uharteak); aspaldiko lagun batzuei bisita egin nien (Tsuneaki Kurosawa Afrikan luzaroan izandako bidaideari, esaterako) eta berri batzuk topatu nituen bideetan (Eneko txirrindulari gernikarra)... Filipinetan ere hilabete luzeak eman ditut eta uharte handi guztietan izan naiz (salbuespen bakarra Samar izan da) eta txikiagoak diren beste asko eta askotan ere bai (Siquijor izenekoan nagusiki). Eta orain dela laupabost egun Filipinetako Cebu hiritik hegazkin bat hartu eta Singapurrera etorri naiz.

Beste ziklo bati ekingo dio bidaiak ere hemendik aurrera. Izan ere, Singapur honetan mendebaldeko norabidea hartu eta etxera bidean jarriko naiz (Malasia, Tailandia, Myanmar, India, Erdialdeko Asia...), Urrutiko helmuga, beraz, Gasteiz da, eta jainkoak nahi badu (beti daukat gogoan Argentinako euskaldun egoskorra) urtebete edo, errazago, urte eta erdi barru La Unión tabernako terrazan egon ninteke kafe hartzen.

Singapurrera bizikleta gainean, edo bestela, iristen zaretenontzat gomendio txiki bat: Tree in Lodge izeneko ostatua (zuen hezurrentzako atsedena non bilatu ez badakizue, behintzat). Jabeak hemengoak dira, Jon eta Aski, eta egun batzuk igarotzeko toki hoberik eta jende zintzoagorik nekez aurkituko duzue. Kanpindenda nahiago baduzue East Park izenekoan debalde kanpatu daiteke.

Eta azkeneko berria. Datorren udazkenean liburu bat kaleratu nahi nuke. Autoedizio txiki bat izango da eta
Singapur, Marina Bay
blog honetan plazaratutako hainbat testu, eta berriren bat edo beste, bilduko ditut bertan.

Ondo izan.

lunes, 10 de agosto de 2015

200.000 km

Burdinazko bihotza dauka eta gurpil nekaezinak: 165.000 km
ibili ditu munduan barrena eta aurrera doa
Bidaia honek 200.000 km bete zituen aurreko batean: pasa den maitzaren 25eko lehen orduetan, Hego Koreako Seoul eta Busan hiriak lotzen dituen bidegorrian, Gumi hiritik gertu, eman nuen berrehun mila kilometroko marka ezarri zuen pedalkada. Bizikletako kilometro-kontagailuek adierazitakoaren araberako zifra da eta uste dut aski zehatza dela. Hasiera-hasieratik erabili nituen aparatutxo horiek eta egunez egun hartu eta apuntatu izan ditut ibilitako distantziak. Gasteizen ibilitakoa --hara itzuli naizen hiru aldietan-- ez dut kontuan hartzen. Hori ere aintzat hartuz gero beste 10.000 bat km gehitu beharko lirateke.

Zifra borobila eta potoloa da hainbeste urteren eta gurpil-biraren buruan Korean lortutakoa, baina askoz apalagoa batezbestekoaren ikuspuntutik begiratzen bazaio: hain zuzen, berrehun mila horiek borobildu eta zazpi egun geroago, ekainaren 1ean, bizikletaldi hau adin nagusira iritsi eta bere 18. urteurrena bete zuen (Japoniako Nagasaki hirian); 18 urte behar izan ditut, hortaz, kilometro mordoxka hori metatzeko, 30 pasatxo eguneko, batez beste. Ibilalditxo bat baino ez. Bizikletak, azken batean, horretarakoxe daude: ez denbora eta distantziak "hausteko", baizik eta, alderantziz, denbora ez estutzeko, abiadura txikiko plazerraz gozatzeko eta paseoak --bizialdi baten adinako paseo luzeak ere bai-- emateko.

Eta amaitzeko beste datu pare bat. Guztira bi bizikleta izan ditut lagun urte eta distantzia horietan, baina orain naramana  da aipagarriena: Zeelanda Berrian erosi nuen bigarren eskutik 2001. urtean (lehena Txiletik hara eraman ninduen hegalaldian hondatu zuten) eta 165.000 km egin ditugu elkarrekin. Eta bigarren datua: Hegoafrikako hego-puntan nengoen (Agulhas lurmuturraren inguruan) 100.000. kilometroa bete nuenean; 2006. urtearen erdialdean izan zen hori eta gutxi uste nuen orduan egindako hura bikoiztu behar zenik!

martes, 7 de julio de 2015

Japonia

Osakan, Daisukerekin

Kim eta Deguchi
Tira, blog honetako aurreko sarreraz geroztik pasa da denbora, eta denborarekin batera herriak eta lekuak. Filipinetan hainbat hilabete eman nituen uhartetik uhartera jauzi eginez, eta joan den maiatzean jauzi handiagoa egin nuen: Cebu hirian hegazkin bat hartu eta Hego Korean lurreratu nintzen, Seoul hiriburuan. Eta hurrena Japoniaren txanda izan da. Zer kontatua badago baina ez naiz orain horrekin hasiko. Japonian nago, Osaka hirian egun hauetan, eta txirrindulari bat ekarri nahi dut orri hauetara, Daisuke Nakanishi, hamaika urtez, 2010era arte, munduan barrena ibili zen txirrindulari japoniarra. Behin baino gehiagotan entzun nuen haren izena han eta hemen, baina orain ezagutu dugu elkar. Eta Daisukerekin batera, beste bi txirrindulari, Kim eta Deguchi. Kim mekanikaria ere bada eta nire bizikletaren ajeei kontu egin ezezik,  bere etxean 
hartu eta ostatu nau egunotan. Atsegin handia izan da hirurak ezagutzea. Eskerrik asko!

lunes, 26 de enero de 2015

Palawan irla




Nondik nora: El Nido - Busy Bees - Taytay - Calauag - Itanyl - Bagung Bayan - Ilian - Tumarbong -  Mendoza - Roxas - Puerto Princesa - Aboabo - Española - Aboabo - Quezon - Berong - Napsan - Bacungan - Puerto Princesa - Port Barton - Roxas - Taytay - El Nido. Guztira: 1079 kms.



Palawan-eko ipar-ekialdean, Tumarbong herriaren inguruetan. Bide asfaltogabeak eta kostalde apartatu bat.